Reklama
Polityka_blog_top_bill_desktop
Polityka_blog_top_bill_mobile_Adslot1
Polityka_blog_top_bill_mobile_Adslot2
Śląsk z bliska - Jana Dziadula blog patriotyczno-lokalny Śląsk z bliska - Jana Dziadula blog patriotyczno-lokalny Śląsk z bliska - Jana Dziadula blog patriotyczno-lokalny

11.10.2016
wtorek

Czterdzieści lat minęło jak jeden dzień…

11 października 2016, wtorek,

Sami powiedzcie: wyobrażacie sobie podróż autem z Warszawy do Katowic lub odwrotnie – gdyby nie było gierkówki?

Właśnie mija 40 lat, od kiedy oddano ją do użytku, po zaledwie trzech latach budowy. No, z niewielkim hakiem. Nasze maluchy mogły wreszcie wziąć rozmarzony rozbieg i mknąć przez cale 300 km – pewnie wyobrażały sobie, że są cadillacami! Obliczono, że dzięki tej drodze czas podróży z Katowic do Warszawy skrócił się o półtorej godziny, co wówczas miało kluczowe znaczenie dla śląskiej ekipy, dojeżdżającej do roboty w stolicy.

Tego pamiętnego październikowego dnia 1976 r. wstęgę na głównej gierkówce w Częstochowie przecięli żołnierze: szeregowiec Marian Zarzycki i kapral Stanisław Glinianowicz. Elitarna wierchuszka – w osobach I sekretarza KC PZPPR Edwarda Gierka, Prezesa Rady Ministrów Piotra Jaroszewicza i gen. Wojciecha Jaruzelskiego – dopiero na drugim planie.

Ten socjologiczny zabieg miał oddać honory ludowemu wojsku, które, jak zawsze, nie zawiodło naszej ludowej ojczyzny i czynnie brało udział w budowie trasy, razem z Warszawskim i Krakowskim Przedsiębiorstwem Robót Drogowych.

Stąd oficjalnie dwupasmówkę nazwano „Trasą czynu żołnierskiego” – z tej okazji wzniósł się nawet ku górze Pomnik Czynu Żołnierskiego w Częstochowie, zmieciony z końcem ubiegłego wieku przez inną myśl przewodnią i bezczelny czas – ale w szerokiej pamięci społecznej droga zapadła jako gierkówka.

Mówimy tylko o zasadniczej gierkówce, a przecież tą wszystko mówiącą nazwą nieoficjalnie ochrzczono jeszcze dwupasmówki z Katowic do Bielska-Białej i z Katowic do Ustronia. Ściślej mówiąc, powinno się je nazywać „ziętkówkami” – od barwnej i wpływowej postaci wojewody Jerzego Ziętka – ale niech tam, generał na tym odcinku nie miał kompleksów i pewnie machnąłby ręką. Zresztą gierkówki brzmią dumniej.

Gierkówka miała być początkiem wielkiej budowy autostrad i dróg szybkiego ruchu w Polsce – planowano 3 tys. kilometrów, ale jakoś nie wyszło. Miała obrosnąć parkingami i zajazdami, jednak już wielkimi krokami nadciągał kryzys, udało się postawić tylko dwa: pod Częstochową (Kruszyna) i Piotrkowem Trybunalskim (Polichno).

Historii gierkówki można dotknąć na różne sposoby.

Jak mam czas, to zatrzymuję się w Słostowicach pod Radomskiem, gdzie 7 października ćwierć wieku temu zginął Walerian Pańko, szef NIK, niegdyś mój asystent we Wrocławiu.

Albo pod Koziegłowami, gdzie 3 września 1993 r. odszedł nagle Grzegorz Kolosa, przewodniczący Śląsko-Dąbrowskiej Solidarności, którego typowano na szefa krajowych struktur związku – a razem z nim Adam Stepecki, przewodniczący Sekretariatu Górnictwa i Energetyki i Jan Tyszkiewicz, kierowca. Takich strasznych miejsc na gierkówce jest pewnie bez liku, ale tych ludzi akurat znałem – stąd i refleksja po latach.

Ta droga szybkiego ruchu, chlubny pomnik PRL-u, była naprawdę wielkim wydarzeniem. Wykorzystano ponad 4 mln ton asfaltu, brukowej kostki i innych ingrediencji, żeby była bezpieczna i perfekcyjna. Okazało się wkrótce, że nie była ani bezpieczna, ani perfekcyjna – po krótkim czasie trzeba było reperować buble i znowu wprowadzać do gry betoniarzy, zbrojarzy, dźwigi, kafary i… wojsko. Dzisiaj jest jeszcze gorzej – coraz bardziej doskwiera brak bezkolizyjnych skrzyżowań i stale rosnąca liczba aut. Gierkówka „robi bokami”, ale czy jesteśmy sobie w stanie wyobrazić, że jej nie ma?

Niegdyś nawet porównano ją z fantazją do Route 66 – słynnej matki wszystkich amerykańskich autostrad, łączącej Chicago z Miastem Aniołów. Pisał o niej Steinbeck w „Gronach gniewu”, śpiewali o niej Rolling Stonesi i Depeche Mode, jeździli po niej „Urodzeni mordercy”, prowadziła dochodzenia detektyw Kathy Mallory.

Kto zechciałby stworzyć dzieło o gierkówce, no kto?

Na dodatek wielkimi krokami zbliża się dekomunizacja naszej przestrzeni publicznej. Ktoś będzie musiał długo myśleć, jak tę gierkówkę odgierkować. Zgoda, nazwa jest mało wciągająca. Może np. Droga Ku Chwale Ojczyzny lub po prostu Trasa 76 przykryłaby wraże koneksje z tłustą dekadą czasów słusznie minionych…

Boję się jednak, że nasz naród tego nie kupi i znowu wjedzie na gierkówkę.

Reklama
Polityka_blog_bottom_rec_mobile
Reklama
Polityka_blog_bottom_rec_desktop

Komentarze: 6

Dodaj komentarz »
  1. Droga ‚Dalszych sukcesow’, albo… ‚Przejsciowych problemow’.

    Gdy jechalem ‚gierkowka’ jakies 10 temu, mialem serce na ramieniu i oddech krotki. Koleiny tak glebokie, ze omal nie zahaczalem miska olejowa. Nic to nie przeszkadzalo innym kierowcom, dodam: kierowcom z fantazja, wyprzedzac po tych muldych z predkoscia, jak szacuje, ok. 140 km/h.

    Do listy jej ofiar moge dorzucic mojego przyjaciela. Zginal dojezdzajac do.. skrzyzowania. Co na drodze szybkiego ruchu robia skrzyzowania albo przejscia dla pieszych, nie pojmuje do dzis.

    Te 40 lat to marny powod do gratulacji. Juz dawno powinna zostac zastapiona autostrada z mostami i bezkolizyjnymi wjazdami.

  2. Droga „szybkiego ruchu” między stolicą państwa w środku Europy, a drugim pod względem wielkości „okręgiem przemysłowym” kontynentu, w XX wieku, 31 lat po zakończeniu wojny światowej, wybudowana „wysiłkiem całego narodu”!!!

    Ponbócku roztomiły …

  3. Warto by porównać infrastrukturalne osiągnięcia ekipy Gierka z lat siedemdziesiątych z osiągnięciami polskich rządów przed akcesja do EU.
    Przed akcesja mieliśmy system, który kompletnie olał infrastrukturę.
    Takie sobie neoliberalne podejście Balcerowiczow itd.
    Jeździmy SUVami po dziurach i wertepach, bo polski obywatel niechętnie płaci podatki, zwłaszcza ten bogaty i zamożny.
    Na szczęście należymy do EU, skąd płyną środki i motywacja do budowy i modernizacji infastruktury.

  4. Reklama
    Polityka_blog_komentarze_rec_mobile
    Polityka_blog_komentarze_rec_desktop
  5. Miałem okazję zerknąć do pracy magisterskiej o początkach gierkówki. Praca rozprawiała się z mitem, że chodziło o dojazdy ekipy rządzącej. Z założeń politycznych, nie bez znaczenia były gierkowskie pomysły motoryzacji, ale akurat sama „gierkówka” wynikła z badań dotyczących intensywności ruchu samochodowego i jego wzrostu. Wskazały one, że najważniejsza spośród wskazanych połączeń (zasadniczo zrealizowanych w formie autostrad już w XXI wieku) jest droga szybkiego ruchu między trzema-czterema wielkimi centrami przemysłowymi (takie czasy, że głównie na nie zwracano uwagę) — Warszawą, Łodzią i Górnym Śląskiem (jako czwarty był dość bliski Kraków). Rychło okazało się, że na plan budowy autostrady łączącej te centra w Polsce nie ma wystarczających środków (wybudowano tylko jeden, testowy odcinek). To co zrobiono było więc kompromisem, o którego niewystarczalności wiedziano od początku.

  6. Panie Redaktorze, pomnik pamięci czynu żołnierskiego jeszcze niedawno wznosił się tuż za Piotrkowem Trybunalskim przy nitce w kierunku Warszawy. Mamy też już zalążek twórczości artystycznej poświęconej „gierkówce” – film „Hi Way”, dzieło artystów kabaretu Mumio. Serdeczności załączam.

  7. A czemu gierkowka ?…a to Gierek ja zbudowal ?…sam ?…

css.php